Faalangst

Faalangst is de geduchte tegenstander van succes, een van de belangrijkste normen van deze tijd. De gevolgen van falen worden doorgaans intens ervaren. Het gevoel een loser te zijn is tamelijk fnuikend voor je zelfvertrouwen. Succesvol zijn is de slogan van deze tijd. Door succes uit te stralen, krijg je 'dingen gedaan', maar beperkt ons ook. Wie alleen succes najaagt, zal minder geneigd zijn risico's te nemen. Iets nieuws te proberen. Daarnaast kent succes geen bovengrens: elk succes moet vervangen worden door een nieuw succes. En zijn ondanks alle beloftes op supermarktproducten voor een verbeterde formule hier en een 'nu nog lekkerder' daar, deze producten daadwerkelijk lekkerder geworden? En heeft de inzet van het bedrijf om de goede resultaten van vorig jaar dit jaar te overtreffen daadwerkelijk geleidt tot meer werkplezier, meer inkomen voor de werknemer, of zijn alleen de aandeelhouders erop vooruitgegaan?

Telkens wanneer ik een belangrijke tentamen moest maken, leerde ik me helemaal suf. Tot diep in de nacht zat ik in de boeken gedoken. Ik voelde voortdurend een onrust, dat ik ondanks alle moeite toch een onvoldoende zou halen. Tijdens het tentamen zelf werd ik zo gestresst dat ik een aantal keer een black-out heb gekregen. Ook vaak onvoldoendes, terwijl ik de stof beheerste. Ik werd hier moedeloos van en ging nog harder m'n best doen. Tot ik ten einde raad was, toen heb ik hulp gezocht. – Maaike

Enige vorm van competitie is niet verkeerd; het houdt een ieder scherp. Echter, een blind najagen van slechts competitie, zorgt ervoor dat minder goed scorende eigenschappen verwaarloosd worden, waardoor een heel team te gronde kan gaan. Dit geldt ook voor het individu. Iemand die erg goed is in presenteren zal aanvankelijk haar kwaliteiten hieromtrent verbeteren, tot het moment dat de top wel bereikt is. De waardering van al die goede presentaties heeft ondertussen de focus op succes gelegd en niet meer op het feit dat sommige dingen nu eenmaal weleens mis gaan. Of dat nieuwe dingen doorgaans de nodige moeite en mislukkingen kosten alvorens ze iets opleveren. Wanneer deze persoon dus iets nieuws wil ontwikkelen zal ze geconfronteerd worden met de andere kant van succes: falen.

Falen

Zonder falen wordt er weinig geleerd. Toch gaat het bij faalangst vaak om het risico te mislukken zo klein mogelijk te maken. Voor het behalen van je rijbewijs worden er extra lessen genomen en eventueel kalmerende middelen bij de huisarts gevraagd. Bij een belangrijke toets wordt tot diep in de nacht doorgestudeerd en worden allerlei andere zaken, zoals sociale verplichtingen of ontspanningsmogelijkheden tot een minimum beperkt. Voor een keer is dit niet zo'n probleem, maar wanneer dit een patroon begint te worden, raakt men gaandeweg steeds meer verslingerd aan de angst om te mislukken.
Dit uit zich ook lichamelijk: we krijgen een black-out op het moment suprême, we gaan zweten, onze hartslag jaagt omhoog, evenals onze ademhaling. Onze bovenstaande presentatie-ster zou zo maar kunnen gaan stotteren. Het lichaam gaat denken dat er een stresssituatie gaande is en neemt maatregelen. De vrees beperkt je vermogens en een voorheen neutrale situatie wordt een vreselijk gevaarlijk terrein. Al je voorbereiding ten spijt. Na afloop overheerst doorgaans een gevoel van falen, waarbij je als klap op de vuurpijl ook nog eens boos wordt op jezelf.

Behandeling van faalangst

Nu is er gelukkig wel effectief iets aan faalangst te doen. De paradox daarbij zit hem in het leren verkennen en omgaan met mislukken en te ervaren wat dat zoal bij je teweegbrengt. In een veilige, therapeutische omgeving experimenteer je, op soms zelfs humoristische wijze, met je faalangst en trek je lering uit mislukking. Die lering bestaat uit onder meer uit ervaren wat er lichamelijk met je gebeurt wanneer je ergens in faalt. Hoe jij je verhoudt tot falen. Van wie je geleerd hebt dat falen fout zou zijn en dit ongedaan te maken en een groter of ander perspectief in te nemen, zodat je mislukkingen een andere waarde krijgen.

De grondige, procesgerichte aanpak vanuit de Gestalttherapie geeft een duurzaam effect van de behandeling.